7440 SAYILI BAZI ALACAKLARIN YENİDEN YAPILANDIRILMASI İLE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN
SİRKÜLER
CPATURK 2023/02
15.03.2023
09 Mart 2023 tarih ve 32130 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7440 SAYILI BAZI ALACAKLARIN YENİDEN YAPILANDIRILMASI İLE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN” ile
- Kesinleşmiş alacakların yeniden yapılandırılmasına,
- İhtilaflı alacakların tasfiyesine,
- Matrah ve vergi artırımı yoluyla vergilemede öngörülebilirliğin artırılarak geçmiş vergilendirme dönemleri ile ilgili olası risklerin ortadan kaldırılması,
- İnceleme ve tarhiyat safhasında bulunan işlemlerin sonunda yapılacak tarhiyatlara
- İşletme kayıtlarının fiili durumlarına uygun hale getirilmesi,
konularında düzenleme yapılmaktadır.
A) YENİDEN YAPILANDIRMANIN KAPSAMI
1) Yapılandırmaya konu alacakların ait olduğu idareler
- • Hazine ve Maliye Bakanlığı,
- Gümrük ve Ticaret Bakanlığı,
- Belediyeler,
- Sosyal Güvenlik Kurumu
- İl Özel İdareleri
- Belediyeler
- Büyük Şehir Belediyeleri Su ve Kanalizasyon İdareleri
- Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı (YİKOB)
2) Genel olarak yeniden yapılandırmaya konu olan alacaklar:
- Vergiler ve vergi cezaları
- 31/12/2022 tarihinden (bu tarih dâhil) önce verilen idari para cezaları,
- Ecrimisil borçları,
- Taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payları,
- Sosyal güvenlik primi, emeklilik keseneği, işsizlik sigortası primi, SGDP, isteğe bağlı sigorta primleri ile bunlara bağlı gecikme cezası ve gecikme zamları,
- Belediyelerin idari para cezaları ile su, atık su, katı atık ücreti alacakları, büyükşehir belediyelerinin katı atık ücreti alacakları ile büyükşehir belediyelerine bağlı su ve kanalizasyon idarelerinin su ve atık su bedeli alacakları ile bu alacaklara bağlı faiz, gecikme faizi, gecikme zammı gibi fer'i alacaklar.
- Yukarıda sayılanlar dışında kalan ve Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında tahsil dairesine takip için intikal etmiş olan asli ve fer’i amme alacaklar,
girmektedir.
Özetle Kesinleşmiş Alacakların Tahsilinden Vazgeçilen Alacak türleri ve oranları aşağıdaki gibidir.
Kesinleşmemiş veya Dava Safhasında Bulunan Alacaklara İlişkin Düzenlemeler
Kanun'un yayımlandığı tarih itibariyle sadece vergi cezalarına ilişkin dava açılmış olması halinde;,
İnceleme ve Tarhiyat Safhasında Bulunan İşlemlere Yönelik Düzenlemeler
YAPILANDIRMADA UYGULANACAK TAKSİT SAYISI VE ÖDEME
C) MATRAH VE VERGİ ARTIRIMI
1) Gelir ve Kurumlar Vergisi Matrahlarının Artırımı
Mükellefler, belirtilen şartlar dâhilinde gelir ve kurumlar vergisi matrahlarını artırdıkları takdirde, kendileri hakkında artırımda bulunulan yıllar için yıllık gelir ve kurumlar vergisi incelemesi ve bu yıllara ilişkin olarak bu vergi türleri için daha sonra başka bir tarhiyat yapılmaz.
Mükellefler, Beyan etmiş oldukları Gelir veya kurumlar vergisi matrahları üzerinden 2018 yılı için %35, 2019 yılı için %30, 2020 yılı için %25, ve 2021yılı için %20 den az olmamak üzere matrah artışında bulunabilirler.
2022 takvim yılına yönelik matrah artırımı için ise, 2021 takvim yılında beyan edilen matrahın %122,93 oranında artırılarak bulunan tutar ile 2022 takvim yılı üçüncü geçici vergilendirme
döneminde beyan edilen matrahın %40 oranında artırılması suretiyle bulunan tutar dan yüksek olanından az olamayacaktır.
Matrah artışında asgari matrah artış oranları ve asgari tutar koşulu bulunmakta olup matrah artışında bulunacak mükellefler artış oranları ile artırdıkları tutarlar asgari tutarların altında kalması halinde asgari tutarlar üzerinden matrah artışında bulunmak zorundadırlar.
Artırılan matrahlar, %20 oranında vergilendirilir ve üzerinden ayrıca herhangi bir vergi alınmaz. Ancak matrah artırımı yapılan yıllarda beyannamelerini zamanında vermiş olan mükellefler bu kanunu 2.nci ve 3.üncü maddelerinde yazılı bulunan kesinleşmiş vergi cezaları veya kesinleşmemiş dava safhasında bulunan vergi cezası aflarından faydalanmama koşulu ile %15 oranında vergilendirilir.
Asgari Tutar ve Oranlar;
Yıllar Gelir ve Kurumlar Vergisi Mükellefleri İçin Matrah Artırım Oranları ASGARİ MATRAH ARTIRIM TUTARI (Gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin arttırdıkları matrahlar aşağıdaki tutarlardan düşük olamaz) (Gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, artırımda bulunmak istedikleri yıl ile ilgili olarak vermiş oldukları gelir vergisi beyannamelerinde, zarar beyan edilmiş olması veya indirim ve istisnalar nedeniyle matrah oluşmaması ya da hiç beyanname verilmemiş olması halleri dahil) İşletme hesabı Bilânço esasına göre defter tutan mükellefler ile serbest meslek erbabı Geliri, sadece basit usulde tespit edilen ticari kazançtan oluşan mükellefler (1/10) Geliri sadece gayrimenkul sermaye iradından oluşanlar (1/5) Diğer gelir vergisi mükellefleri Kurumlar vergisi mükellefleri
2018
35%
63.800
94.000
9.400
37.600
63.800
200.000
2019
30%
66.400
99.600
9.960
39.840
66.400
215.000
2020
25%
70.500
105.800
10.580
42.320
70.500
230.000
2021
20%
75.000
112.400
-
44.960
75.000
260.000
2022
25%
105.000
200.000
-
80.000
105.000
500.000
Gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin matrah artırımında bulundukları 2018-2021 yıllarına ait zararların %50’si 2022 ve izleyen yıllar kârlarından, mahsup edilemeyecektir.
2022 yılına ait zararın ise tamamı 2023 ve izleyen yıllar kârından mahsup edilemeyecektir
Matrah artırımından önce 2022 yılı kurumlar vergisi beyannamesini vermiş ve matrah artırımında bulundukları yıllara ait zararların tamamını indirim konusu yapmış olanlar, bu beyannamelerini, matrah artırımı yapılması için öngörülen başvuru süresi içinde düzeltmeleri hâlinde vergi cezası kesilmez, gecikme faizi hesaplanmaz. Bu şekilde yapılan düzeltmeler üzerine tahakkuk eden vergiler, beyannamenin verildiği tarihten itibaren bir ay içinde ödenir. Bu bent kapsamında yıllık kurumlar vergisi ile ilgili yapılan düzeltme nedeniyle 2022 yılına ilişkin geçici vergi beyannamelerinde düzeltme yapılmaz.
2) Muhtasar ve KDV’de Matrah Artırımı
Mükellefler, bu fıkrada belirtilen şartlar dâhilinde gelir (stopaj) veya kurumlar (stopaj) vergisi ile katma değer vergisini artırdıkları takdirde, kendileri nezdinde söz konusu vergiyi ödemeyi kabul ettikleri yıllara ait vergilendirme dönemleri ile ilgili olarak artırıma konu ödemeler nedeniyle gelir (stopaj) veya kurumlar (stopaj) vergisi incelemesi ve tarhiyatı ile söz konusu vergiyi ödemeyi kabul ettikleri yıllara ait vergilendirme dönemleri ile ilgili olarak katma değer vergisi incelemesi ve tarhiyatı yapılmaz.
Her bir vergilendirme dönemine ilişkin matrah artırım oranları aşağıdaki gibidir.
Yıllar Ücretler (Muhtasar beyannamelerinde yer alan ücret ödemelerine ilişkin gayrisafi tutarların yıllık toplamı üzerinden) KDV (Her bir vergilendirme dönemine ilişkin olarak verdikleri beyannamelerindeki hesaplanan katma değer vergisinin yıllık toplamı üzerinden)
2018
6%
3%
2019
5%
3%
2020
4%
2,50%
2021
3%
2%
2022
2%
2%
ÖDEME VE TAKSİT SAYISI;
Matrah artışları 12 taksit halinde ödenebilecektir.
Matrah ve vergi artırımının 31 Mayıs 2023 tarihine kadar kanunda öngörülen şekilde yapılması, hesaplanan veya artırılan gelir, kurumlar ve katma değer vergilerinin, peşin veya ilk taksitinin 30 Haziran 2023’ine kadar ödenmesi, vadeli ödenmesi halinde bu aydan başlamak üzere aylık dönemler hâlinde azami on iki eşit taksitte, matrah ve vergi artırımı dolayısıyla verilen beyannamelere ait damga vergisinin ise ilk taksit ödeme süresi içinde, bu Kanunda belirtilen şekilde ödenmesi şarttır.
Matrah veya vergi artırımı dolayısıyla mükelleflerce verilen yıllık, muhtasar ve katma değer vergisi beyannameleri ve diğer beyannameler için damga vergisi 1.000 Türk lirası olarak alınır.
D) İŞLETME KAYITLARININ DÜZELTİLMESİ
Bu maddede aşağıdaki üç konuda düzenleme yapılmaktadır.
• İşletmede mevcut olduğu halde kayıtlarda yer almayan emtia, makine, teçhizat ve demirbaşlar
• Kayıtlarda yer aldığı halde işletmede bulunmayan emtia, makine, teçhizat ve demirbaşlar
• Kayıtlarda yer aldığı halde işletmede bulunmayan kasa mevcudu ve ortaklardan alacaklar ile bunlarla ilgili diğer işlemler
1) İşletmede mevcut olduğu halde kayıtlarda yer almayan emtia, makine, teçhizat ve demirbaşlar
Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri, işletmelerinde mevcut olduğu hâlde kayıtlarında yer almayan emtia, makine, teçhizat ve demirbaşları kendilerince veya bağlı oldukları meslek kuruluşunca tespit edilecek rayiç bedel ile 31/5/2023 tarihine kadar (bu tarih dâhil) bir envanter listesi ile vergi dairelerine bildirmek suretiyle defterlerine kaydedebilirler.
Bildirime dâhil edilen kıymetler için amortisman ayrılmaz.
Bilanço esasına göre defter tutan mükellefler, aktiflerine kaydettikleri emtia için ayrı, makine, teçhizat ve demirbaşlar için ayrı olmak üzere özel karşılık hesabı açarlar.
Emtia için ayrılan karşılık, ortaklara dağıtılması veya işletmenin tasfiye edilmesi halinde sermayenin unsuru sayılır ve vergilendirilmez. Makine, teçhizat ve demirbaşlar envantere kaydedilir ve ayrılan karşılık birikmiş amortisman addolunur.
Beyan edilen; makine, teçhizat, demirbaş ve emtiaların bedeli üzerinden tabi olduğu oranların yansı esas alınarak katma değer vergisi hesaplanır ve ayrı bir beyanname ile sorumlu sıfatıyla beyan edilerek, beyanname verme süresi içinde ödenir.
Makine, teçhizat ve demirbaşlar üzerinden ödenen bu vergi, hesaplanan katma değer vergisinden indirilemez.
Emtia üzerinden ödenen vergi genel esaslara göre indirilir, ancak iadeye konu edilmez.
Bildirilen kıymetlerin satılması hâlinde satış bedeli, bunların deftere kaydedilen değerinden düşük olamaz.
2) Kayıtlarda yer aldığı halde işletmede bulunmayan mallar, makine, teçhizat ve demirbaşlar
Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri, kayıtlarında yer aldığı hâlde işletmelerinde mevcut olmayan emtia, makine, teçhizat ve demirbaşlarını, 31 Mayıs 2023 tarihine kadar (bu tarih dâhil), emtialar bakımından aynı neviden emtialara ilişkin cari yıl kayıtlarına göre tespit edilen gayrisafi kar oranını, makine, teçhizat ve demirbaşlar bakımından kendilerince veya bağlı oldukları meslek kuruluşunca tespit edilecek rayiç bedellerini dikkate alarak fatura düzenlemek ve her türlü vergisel yükümlülüklerini yerine getirmek suretiyle kayıt ve beyanlarına intikal ettirebilirler.
Gayrisafi kar oranının cari yıl kayıtlarına göre tespit edilemediği hallerde, mükellefin bağlı olduğu meslek odalarının belirleyeceği oranlar esas alınır.
Bu hükme göre ödenmesi gereken katma değer vergisi, ilk taksit beyanname verme süresinde (31 Mayıs 2023), diğerleri takip eden birinci (30 Haziran 2023) ve ikinci ayda (31 Temmuz 2023) olmak üzere üç eşit taksitte ödenir.
3) Kayıtlarda yer aldığı halde işletmede bulunmayan kasa mevcudu ve ortaklardan alacaklar
Bilanço esasına göre defter tutan kurumlar vergisi mükellefleri, 31 Aralık 2022 tarihi itibarıyla düzenledikleri bilançolarında görülmekle birlikte işletmelerinde bulunmayan kasa mevcutları ve işletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla (ödünç verme ve benzer nedenlerle
ortaya çıkan) ortaklarından alacaklı bulunduğu tutarlar ile ortaklara borçlu bulunduğu tutarlar arasındaki net alacak tutarları ile bunlarla ilgili diğer hesaplarda yer alan işlemlerini 31 Mayıs 2023 tarihine kadar (bu tarih dâhil) vergi dairelerine beyan etmek suretiyle kayıtlarını düzeltebilirler.
Beyan edilen tutarlar üzerinden %3 oranında hesaplanan vergi, beyanname verme süresi içinde ödenir.
Ödenen vergiler, gelir veya kurumlar vergisinden mahsup edilmez; beyan edilen tutarlar ve ödenen vergiler, kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak kabul edilmez.
EK DEPREM VERGİSİ:
2022 YILI KURUMLAR VERGİSİ BEYANNAMESİNDE GÖSTERİLEN İSTİSNA VE İNDİRİM TUTARLARI ÜZERİNDEN HESAPLANACAKTIR.
2022 yılına ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinde gösterilmek suretiyle, 5520 sayılı Kanun ile diğer kanunlarda yer alan düzenlemeler uyarınca kurum kazancından indirim konusu yapılan istisna ve indirim tutarları ile aynı Kanunun 32/A maddesi kapsamında indirimli kurumlar vergisine tabi matrahları üzerinden, dönem kazancı ile ilişkilendirilmeksizin %10 oranında; 5520 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde düzenlenen istisna ile yurt dışından elde edilen ve en az %15 oranında vergi yükü taşıdığı tevsik edilen istisna kazançlar üzerinden ise %5 oranında ek vergi hesaplanmasına yönelik düzenleme yapılmıştır.
Bu verginin ilk taksiti kurumlar vergisinin ödeme süresi içinde, ikinci taksiti bu süreyi takip eden dördüncü ayda ödenecektir.
Getirilen düzenlemede, aşağıdaki istisnalar ve indirimler üzerinden ek vergi hesaplanmayacaktır:
Ek Vergiye Tabi Olmayan İstisnalar:
• Türkiye'de kurulu fonlar ile yatırım ortaklıklarının kazançlarına ilişkin istisna
• Kooperatiflerin Risturn İstisnası
• Sat-kirala-geri al işlemlerinden doğan kazançlarda istisna
• Kira sertifikası ihracı amacıyla her türlü varlık ve hakların satışından doğan kazançlarda istisna
• Yabancı paraların ve altın hesaplarının Türk Lirası mevduat ve katılma hesaplarına dönüştürülmesinden elde edilen kazançlara ilişkin istisna
Ek Vergiye Tabi Olmayan İndirimler:
• Amatör ve profesyonel spor dallarına yönelik sponsorluk harcamaları
• 2022 yılı kurum kazancının %5’i ile sınırlı bağış ve yardımlar
• Eğitim, sağlık ve dini tesislere ilişkin nakdi ve ayni bağış ve yardımlar
• Kültür, sanat ve tarih konularında yapılan bağış ve yardımlar
• Cumhurbaşkanınca başlatılan yardım kampanyalarına makbuz karşılığı yapılan ayni ve nakdî bağışlar
• İktisadi işletmeleri hariç, Türkiye Kızılay Derneğine ve Türkiye Yeşilay Cemiyetine makbuz karşılığı yapılan nakdi bağış veya yardımlar
• VUK 325/A maddesine göre girişim sermayesi fonu olarak ayrılan tutarların beyan edilen gelirin %10’unu aşmayan kısmı
• Engelli bireylere yönelik korumalı işyeri indirimi
• Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 61. maddesi kapsamında tevkifata tabi yatırım indirimi istisnası
• İlgili kanunları uyarınca kurum kazancından indirilebilen bağış ve yardımlar
• 10/7/2018 tarihli ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 407. maddesi kapsamında tanımlanan mikro ve küçük işletmelerin teknoloji geliştirme bölgeleri ile Ar-ge ve tasarım merkezlerinden elde ettikleri istisnaya ve indirime konu kazançlar
Öte yandan, yukarıda sayılanlarla sınırlı olmaksızın, 6/2/2023 tarihi itibarıyla, Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Elazığ, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye ve Şanlıurfa illeri ile Sivas İlinin Gürün İlçesinde kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunanlar ek vergiden muaf tutulmuştur.
Söz konusu kanuna ulaşmak için tıklayınız.
Saygılarımızla
Cpaturk Bağımsız Denetim ve
Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.
İşbu sirkülerlerimizde yer alan bilgiler bir konunun geniş kapsamlı bir şekilde ele alınmasından öte genel çerçevede bilgi vermek amacını taşımaktadır. Bu sirkülerler ile amacımız muhasebe, vergi, yatırım, danışmanlık alanlarında tavsiye sunmak değildir. Sirkülerde yer alan bilgileri kişisel veya ticari kararlarınızda dayanak olarak kullanmaktan ziyade, konusuna hakim profesyonel bir danışmana başvurmanız tavsiye edilir. Bu sirkülerler ve içeriğindeki bilgiler, oldukları şekliyle sunulmaktadır; "Cpaturk Bağımsız Denetim ve Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş." bunlarla ilgili açık veya gizli bir garantide bulunmamaktadır ve söz konusu sirkülerlerin içeriğindeki bilgilerin hata içermediğine veya belirli performans ve kalite kriterlerini karşıladığına dair bir güvence vermemektedir. İşbu sirküler içindeki bilgilerin kullanımdan veya hatalı kullanımlardan dolayı doğa bilecek zararlardan ve cezai tazminattan dolayı Cpaturk Bağımsız Denetim ve Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş. sorumlu tutulamaz.
09 Mart 2023 tarih ve 32130 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7440 SAYILI BAZI ALACAKLARIN YENİDEN YAPILANDIRILMASI İLE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN
